جمعى از نويسندگان ( افلاطون ، جالينوس ، امام علي ع ، كرمانى ، ناشناخته )
23
شش رساله كهن پزشكى ( فارسى )
و آب در ميان طعام نبايد خورد و بعد از طعام ، تا معده سبك نشود و طعام بخورد ؛ و آن آب كه بر سر طعام خورد ، بايد كه سرد باشد تا اندكى كفايت باشد و تشنگى بنشاند و نيز معده را فراهم كند تا غذا در خود گيرد و هضم كند ؛ و از اين گفتهاند كه آب سرد معده را به جاى جوارش باشد ؛ و هركس كه معده و جاى أو سرد باشد يا أو را رنجى باشد ، آب برف و يخ سرد كرده نشايد خورد و در شب بعد از خواب نبايد خورد ، مگر كه مخمور باشد يا محرور ، كه أو را زيان ندارد ؛ و از پس گرمابه و جماع و حركتهاى سخت آب نبايد خورد . و اگر كسى شراب خورده باشد ، در حفظ صحّت آن رعايت هم واجب است . اوّلا أنواع شراب كه از شراب و خرما و دوشاب و جو و برنج سازند ، البته نبايد خورد كه دماغ را زيان آورد ؛ و اگر اتفاق افتد كه خورد ، نشايد كه بر گرسنگى خورد ، يا بر طعامى كه هنوز در معده قرار نگرفته باشد ؛ و نشايد كه معده را پر و گران كند و مستى متواتر زيان دارد و بيمارىها آورد . در ماهى يك مستى رخصت دادهاند ؛ و محرور را اولىتر آن باشد كه ترك شراب كند ، و اگر ضرورت باشد ، شراب رقيق سفيد بايد مروّق كرده . شراب شيرين تن را فربه كند ، امّا ديرگوار باشد و سدّه بگشايد ، و مثل سرد مزاج كمونى و قرنفل و پوست ترنج ؛ و اگر كسى خواهد كه از مستى زود هشيار شود ، سركه به آب بياميزد و سه قدح از آن باز خورد . خواب مدارى چنان بايد كه آنوقت خسبد كه طعام از دهن معده به قعر افتاده باشد و اندكى هضم پذيرفته باشد و چون در جامهء خواب شود ، نخست بر دست راست خسبد لحظهاى ، پس بر دست چپ بازگردد و بر شكم خفتن محمود است و بر پشت بازخفتن زيان دارد ؛ و خواب روز بسيار خفتن رنگ